Türkiye’de Sinek İstilası: Havadan Gelen!

Gaziantep’in kırsal mahalleleri başta olmak üzere birçok noktada yoğunlaşan küçük sinek istilası, günlük yaşamı zorlaştırmaya devam ediyor. Sinekler nedeniyle insanlar kapı ve pencerelerini açmakta güçlük yaşıyor; dışarı çıkarken nefes almakta bile zorlananlar var ve bazıları ilaçlamanın tek başına yeterli olmadığını dile getiriyor. Belediye ekipleri şehrin farklı noktalarında ilaçlama çalışması yürütse de sinek yoğunluğunda kayda değer bir azalma sağlanamıyor.

Fıstık üretim alanlarında da artan sinek zararlısına karşı tarımsal ilaçlama sıkılaştırılırken, uzmanlar iklim değişikliğinin etkisiyle ılımanlaşan sonbaharın sinek üremesi için daha elverişli bir zemin hazırladığını vurguluyor. Kentte yaz aylarının sıcak geçtiği, sonbahara girilmesine rağmen sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde kalması, sineklerin çoğalmasını destekliyor. Gündüz sıcaklığı 26 derece civarında seyrederken yağışların azalması ve soğuk havaların başlamaması da bu canlıların hayatta kalma sürelerini uzatıyor.

Gaziantep Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Yaran, sıcaklıkların düşmediği için sineklerin aktivasyon döneminin uzadığını ifade ediyor. Son günlerde Gaziantep merkez ve ilçelerinde gözlemlenen ‘üvez’ olarak adlandırılan Antep fıstığı psilidi, şehir genelinde yoğun bir popülasyon oluşturuyor. Küresel iklim değişikliğinin etkisiyle mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar ve Antep fıstığının toplanması nedeniyle pestisit kullanımındaki azalma, popülasyonun artmasına yol açtı.

Yaran, bu böceklerin normalde kışlama dönemine geçmesi gerekirken mevcut koşullarda yoğunluklarını sürdürdüklerini belirtiyor. Şehir merkezlerinde gereksiz ilaçlamaların vatandaşlar için faydalı olmayacağını ve çevreye zarar vereceğini düşündüklerini ifade eden uzmanlar, bu sineklerin yaprak bitine benzer öz suyu emerek fıstık zararlısı haline geldiğini açıklıyorlar. Yapraklardaki öz suyu emerek bitkinin gaz değişimini ve fotosentezi olumsuz etkileyen bu durum, ürün kalitesini ve doluluğunu azaltabiliyor.

Sonuç olarak, sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde kalması nedeniyle bu böcekler kışlamadan yeni nesiller üretiyor. Yaran, mevsim koşullarıyla ilişkilendirilen bu döngünün çiftçilerin pestisit kullanımı konusunda kararlarını etkilediğini, yoğunlukların artmasına yol açtığını belirtiyor. Çiftçiler fıstığı toplarken pestisit kullanımını bırakmış olabilir ve bu da sinek sayılarının artmasına zemin hazırlamış durumda.