Sefertepe Yüzleri: 10.5 Bin Yıllık Sanatsal Farklılık

Şanlıurfa’da yürütülen Taş Tepeler Projesi kapsamında Sefertepe’de meydana çıkarılan iki insan yüzü kabartması, neolitik dönemde bölgede farklı üslup ve sanatsal çeşitlilik olduğunu gösteriyor. yaklaşık 10 bin 500 yıl öncesine ait yüz hatları belirgin şekilde işlenmiş durumda.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Emre Güldoğan, buluntuların Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü Şanlıurfa İli Neolitik Çağ Araştırmaları Taş Tepeler Projesi kapsamında ortaya çıktığını belirtti. Bu yılki kazılar dört bloktan oluşan kireç taşının ön yüzeyinde yüksek ve alçak kabartma teknikleriyle işlenmiş iki betimde, yüz hatlarının son derece belirgin olduğu kaydedildi.

Betimlenen yüzlerin, etrafı blok taşlarla çevrili bir yapının parçası olduğunu ifade eden Güldoğan, bu figürlerin neolitik döneme ait sanatsal anlayış hakkında yeni ipuçları sunduğunu vurguladı. “İki yüzün kuzey yönüne dönük olarak betimlenmesi, özel bir alanı sınırlayan yapı içinde konumlandırıldığını gösteriyor,” dedi.

Güldoğan, Güvenli Göbeklitepe ve Karahantepe ile Sayburç’taki insan tiplerinden farklı özellikler taşıyan iki yüzle karşılaşıldığını açıkladı. Bunlardan biri alçak kabartma, diğeri yüksek kabartma teknikleriyle işlenmiş olup üslupları arasında belirgin farklar bulunuyor. Yüksek kabartmalı yüzün gözbebekleri, göz çevresi, kaş kemeri, burun ve ağızı özenle betimlenirken; alçak kabartmalı örnekte gözler kapalı gibi görünüyor. Bu yüzün ağız kısımları, Karahantepe’de gördüğümüz dolgun dudaklı formdan farklı bir özellik gösteriyor. Ayrıca yüksek kabartmalı betimde kulaklar çok net şekilde belirginleşmiş durumda.

Sefertepe’de yer alan bu figürleri Göbeklitepe ve Karahantepe örneklerinden ayıran belirgin farklılıklar arasında göz, kulak ve burun detaylarına verilen özel önem öne çıkıyor. Bu buluntular, neolitik döneme ait sanatsal çeşitliliği ve bölgesel üslup farklarını aydınlatmada kilit bir role sahip. Ayrıca dört bloktan oluşan platform, alana özel biçimde inşa edilmiş olup çevresinde ana kaya üzerinde açılmış çukurlar ve belirli bir yapı da bulunuyor.