Enflasyona Yol Açan 5 Hata: Mahfi Eğilmez’den Uyarılar

Bir ekonomide enflasyonun temel kaynaklarından biri olan para arzı, büyüme ile birlikte dikkatle ele alınır. Bu bağlamda Mahfi Eğilmez, enflasyonu tetikleyen başlıca beş hata üzerinde duruyor ve her birinin nasıl etki yarattığını ayrıntılı biçimde inceliyor.

Para arzının enflasyon ve büyüme oranlarını aşırı hızla artırması, maliyetleri yükselterek girdilerin ve ürünlerin fiyatlarını baskılar; bunun sonucunda enflasyon baskısı artar. Ayrıca girdi maliyetlerini yükselten kur artışları üretimde maliyetleri büyütür ve rekabet gücünü zayıflatır. Üretimde kullanılan araçların ve girdilerin fiyatlarındaki genel artış ise üretim maliyetlerini yükseltir ve bu durum marktaki fiyatlarla yansır.

Gelecek beklentilerinin bozulması, tüketici ve yatırımcı davranışlarını değiştirir; bu da talep yapısında dengesizliklere yol açar ve fiyat baskılarını sürdürür. Ayrıca bütçe dengesinin bozulması ve açık vermesi, kamu maliyesinde güven kaybına neden olarak enflasyonla ilişkilendirilen riskleri artırır.

Para arzı neden artar? Mahfi Eğilmez’e göre Merkez Bankası’nın dolaşımdaki para miktarını artırması, genel ekonomik ihtiyacı karşılamaya yönelik bir adım olarak düşünüldüğünde para arzını yükseltir. Banka, piyasaya yeni para sürerken hedeflenen enflasyon ve büyüme oranlarının toplamıyla uyumlu bir çerçeve kurmak zorundadır. Kredilerin, banka kabul ettiği mevduata karşılık verilmesi ve bunun tekrar edilmesi süreci de para arzını artıran mekanizmalardandır.

Olası bir para arzı patlaması durumunda ne olur? Eğilmez, bu durumda alınabilecek önlemleri şu şekilde özetliyor: Örneğin zorunlu karşılığın %10ʼdan %20’ye yükseltilmesi halinde banka, yatırılan 100 milyon liradan daha az kredi verebilir; bu 20 milyonluk fark, kredi hacmini daraltır. Merkez Bankası’nın kredi verme koşullarına ek kısıtlamalar getirmesi de mümkün olabilir. Ayrıca makro ihtiyati tedbirler kapsamında BDDK, SPK ve diğer finansal kurumlar koordineli olarak ek önlemler uygulayabilirler. Böyle adımlar, enflasyon hedeflemesiyle uyumlu bir denge kurma amacını taşır.